Rozwój komunikacji rowerowej

Mieszkańcy Kielc coraz chętniej przesiadają się z samochodów na rowery. Ze ścieżek rowerowych korzystają całe rodziny, najmłodsi i seniorzy. Dlatego rozwój infrastruktury rowerowej i promowanie zdrowego trybu życia są jednym z priorytetów na liście miejskich przedsięwzięć. Do inwestowania w tę infrastrukturę skłania nas zarówno intensywny ruch samochodowy, jak i szybko rosnąca liczba aktywnych rowerzystów.

Kluczowe wnioski

• Od 2018 do 2021 roku liczba wypadków z udziałem rowerzystów w Kielcach zmniejszyła się o 32,5%.
• Kielce mają wskaźnik ścieżek rowerowych do dróg publicznych na poziomie 21%, co jest średnim wynikiem w porównaniu do innych miast.
• W poprzednim roku Kielce przeznaczyły 0,20% budżetu na działania związane z rozwojem ścieżek rowerowych.
• Miasto planuje wdrożyć system rowerów miejskich jako część Strategii Rozwoju Miasta Kielce do 2030 roku.
• Strategia ma na celu priorytetowe traktowanie pieszych, rowerzystów i transportu publicznego w celu redukcji hałasu i zanieczyszczenia powietrza.

Wprowadzenie do komunikacji rowerowej

Podjęte prace planistyczne w zakresie rozwoju komunikacji rowerowej na terenie miasta Lublin mają na celu zwiększenie zainteresowania tym alternatywnym i coraz bardziej popularnym środkiem transportu oraz zwiększenia bezpieczeństwa rowerzystów w ruchu drogowym. Sposób odbierania roweru jako środka transportu, a zarazem podejście do zagadnień infrastruktury rowerowej w Lublinie ulega w ostatnim czasie szybkim zmianom. We wcześniejszym okresie działania miasta były realizowane mniejszym zakresie, ograniczały się do rekreacyjnych elementów infrastruktury rowerowej oraz wyznaczania tras rowerowych w czasie remontów, przebudów i budowy ulic. Dziś miasto stara się realizować politykę rowerową na wielu płaszczyznach dążąc do zintegrowania działań różnych organów i instytucji w celu zwiększenia mobilności mieszkańców, która stanowi jeden z czynników rozwoju miasta.

Duża ilość bardzo atrakcyjnych terenów rekreacyjnych (Zalew Zemborzycki, liczne parki i tereny zielone) zachęcających do podróży rowerem, atrakcyjność rekreacyjna Lublina i okolic sprawia, że mieszkańcy bardzo chętnie używają rowerów w celach rekreacyjnych, co stanowi znakomity start do wykorzystywania rowerów również w celach użytkowych. Aktywność lokalnych grup rowerowych owocuje powstawaniem wielu udogodnień dla rowerzystów i podnoszeniem standardu infrastruktury rowerowej. Bardzo duża liczba studentów, dla których rower jest najszybszym i najtańszym środkiem transportu. Lublin jest punktem węzłowym dla regionalnych szlaków rowerowych, biegnących w kierunku Pojezierza Łęczyńsko – Włodawskiego czy rejonu Kazimierza Dolnego.

Duża różnica wysokości pomiędzy poszczególnymi częściami miasta powoduje, że komunikacja odbywa się korytarzami komunikacyjnymi o dużym nachyleniu. Coraz większa liczba mieszkańców przeprowadza się na tereny podmiejskie w odległości ponad 10 km od centrum miasta, co nie sprzyja podróżom rowerem do miejsca pracy. Brak spójności i ciągłości tras rowerowych. Niska jakość niektórych dróg rowerowych, w większości zbudowanych w niewłaściwej technologii – nawierzchnia rzadko jest wykonana z asfaltu, najbardziej odpowiedniego dla rowerzystów. Brak ułatwień dla ruchu rowerowego, szczególnie w obszarze centralnym i śródmiejskim miasta, takich jak drogi oraz pasy rowerowe, kontrapasy, parkingi oraz przechowalnie dla rowerów. Brak odpowiednich powiązań z zasadniczymi źródłami i celami nierekreacyjnych podróży rowerowych. Brak odpowiedniej kampanii informacyjno – edukacyjnej w zakresie wzajemnego poszanowania wszystkich uczestników ruchu drogowego.

Stan obecny infrastruktury rowerowej w Kielcach

Od kilku lat systematycznie rozwijana jest sieć dróg rowerowych w Kielcach. Zbudowano wiele odcinków tych dróg przy nowych i przebudowywanych ulicach. Istniejąca sieć tras rowerowych składa się z ok 50 km dróg rowerowych (część w trakcie realizacji), w tym oddanych do użytku ponad 20 km w pasach drogowych oraz ponad 23 km tras na terenach rekreacyjnych. W ubiegłych latach wybudowano 4680 m trasy rowerowej przy ul. Jana Pawła II, a następnie powstało 4 odcinki przy ulicach: Dywizjonu 303, Granitowej, Poniatowskiego oraz Roztocze.

Założenia rozwoju komunikacji rowerowej Kielce

Zakłada się ścisłą współpracę z lokalnymi stowarzyszeniami zrzeszającymi rowerzystów, uwzględniając ich stanowiska i potrzeby. Na realizację inwestycji rowerowych powinno przeznaczać się co najmniej 2% środków dedykowanych na inwestycje drogowe w Lublinie. Koniecznością jest należyte utrzymywanie istniejącej już infrastruktury rowerowej (remonty nawierzchni, oznakowania). Ważnym jest, by istniejące już udogodnienia rowerowe mogły w dalszym ciągu spełniać swoje funkcje, dlatego bieżące utrzymanie jest priorytetem.

Natomiast w zakresie nowych inwestycji priorytetowe powinny być działania mające na celu eliminację istniejących niedogodności. Konieczna jest również rozbudowa systemu dróg rowerowych o nowe odcinki. Dotychczas trasy rowerowe powstawały głównie w ramach projektów drogowych, dlatego nie tworzą ciągłego systemu. Ważne jest aby projekty rowerowe powstawały również jako oddzielne inwestycje.

Standardy techniczne infrastruktury rowerowej

Nawiązując do podstawowych wytycznych projektowania i wykonywania tras rowerowych zawartych w Programie Operacyjnym Rozwój Polski Wschodniej Działanie V.2 – Trasy Rowerowe, zakłada się stosowanie pięciu kryteriów holenderskiej organizacji standaryzacyjnej CROW przyjętych w zmodyfikowanej formie przez Wytyczne EUROVELO:

• spójność: 100 proc. źródeł i celów podróży objętych systemem rowerowym, łatwa identyfikacja trasy i jej pełna integracja z innymi trasami rowerowymi, drogami ogólnodostępnymi, środkami transportu zbiorowego,
• bezpośredniość: minimalizacja objazdów i współczynnika wydłużenia, jedynie w przypadku szczególnie atrakcyjnych miejsc oraz dużych pochyleń dopuszczalne nieznaczne wydłużenie,
• wygoda – komfort: minimalizacja współczynnika opóźnienia, wysoka prędkość projektowa i ograniczenie stresu rowerzysty, minimalizacja pochyleń niwelety i różnicy poziomów, łatwość i lekkość w poruszaniu się rowerem, dobra nawierzchnia, dobre odwodnienie a przede wszystkim dobre utrzymanie.

Rozwój komunikacji rowerowej Kielce – koncepcja sieci dróg

Wizja rozwoju komunikacji rowerowej w Kielcach zakłada stworzenie dwóch odrębnych systemów tras rowerowych: Miejskiego Systemu Tras Rowerowych oraz Rekreacyjnego Systemu Tras Rowerowych. Miejski System Tras Rowerowych będzie łączył najważniejsze miejsca generujące ruch w mieście, takie jak centra przesiadkowe, uczelnie, duże zakłady pracy, obiekty handlowe, kulturalne i rekreacyjne. Natomiast Rekreacyjny System Tras Rowerowych będzie służył celom wypoczynkowym i turystycznym, łącząc atrakcyjne przyrodniczo tereny miasta i jego okolic.

W ramach rozwoju sieci dróg rowerowych w Kielcach planowane są między innymi:

• Budowa dwukierunkowej drogi dla rowerów i pieszych wzdłuż al. Szajnowicza-Iwanowa pomiędzy ul. Malików a ul. Massalskiego, wraz z nowym oświetleniem energetycznie oszczędnym oraz nasadzeniami zieleni.
• Rozbudowa Miejsc Obsługi Rowerzystów przy zalewie oraz przy pętli autobusowej na granicy miasta, z dodatkową drogą dla rowerów i oświetleniem oraz nową aranżacją zieleni.
• Przebudowa istniejącego parkingu bike&ride przy Dworcu PKP w Kielcach, z powiększeniem liczby stanowisk postojowych.

Kluczowe będzie również zapewnienie ciągłości i spójności nowo budowanych tras rowerowych, aby stworzyć kompletny i funkcjonalny system komunikacji rowerowej w mieście.

Koszty realizacji rozwoju infrastruktury rowerowej

Koszty realizacji rozwoju infrastruktury rowerowej w polskich miastach są zróżnicowane i zwiększają się proporcjonalnie do kształtowania przestrzeni dla rowerzystów. Według danych, w Kielcach wydatki na rozwój infrastruktury rowerowej wzrosły o 224,83% rok do roku, a w Krakowie o 0,18% do wartości 18,5 mln zł. Niestety, w 2022 roku zanotowano ograniczenie budżetu inwestycyjnego na infrastrukturę rowerową w Gdańsku, Gdyni i Rzeszowie.

Koszt budowy 1 km drogi rowerowej o jezdni dwukierunkowej w technologii bitumicznej (drogi na terenie powiatu konińskiego) to ok. 531 tys. zł. Koszt budowy 1 km drogi rowerowej o nawierzchni jednojezdniowej w technologii bitumicznej (drogi na terenie miasta Konina) to ok. 634 tys. zł. Koszt znakowania 1 km drogi rowerowej to ok. 20 tys. zł, a koszt adaptacji 1 km drogi gruntowej do ruchu rowerowego (znakowanie) to ok. 5 tys. zł. Koszty okołoinwestycyjne stanowią dodatkowo ok. 20% wartości inwestycji.

Analiza danych pokazuje, że koszty budowy infrastruktury rowerowej różnią się w zależności od lokalizacji i zastosowanych technologii. Ważne jest, aby planować wydatki z uwzględnieniem całościowych kosztów, w tym tych dodatkowych, związanych z oznakowaniem i adaptacją istniejących tras.

Promocja roweru jako środka transportu

Ważnym elementem rozwoju komunikacji rowerowej jest prowadzenie szerokiej kampanii informacyjno-edukacyjnej skierowanej do różnych grup odbiorców, w celu promowania roweru jako alternatywnego, ekologicznego i zdrowego środka transportu. Kampania powinna obejmować m.in. działania takie jak:

• organizacja cyklicznych wydarzeń i imprez promujących rower,
• prowadzenie akcji informacyjnych i edukacyjnych w szkołach i wśród społeczności lokalnej,
• współpraca z lokalnymi mediami w celu nagłaśniania działań na rzecz rozwoju komunikacji rowerowej,
• instalacja tablic informacyjnych i oznakowanie tras rowerowych,
• budowa systemu rowerów miejskich jako integralnej części systemu transportowego.

Wniosek

Rozwój komunikacji rowerowej w Kielcach jest kluczowym elementem zrównoważonego systemu transportowego miasta. Inwestycje w infrastrukturę rowerową, promocja roweru jako środka transportu oraz edukacja mieszkańców mają na celu zwiększenie udziału podróży rowerowych w ogólnej liczbie podróży, poprawę bezpieczeństwa rowerzystów, a także ograniczenie negatywnego wpływu transportu na środowisko naturalne.

Realizacja kompleksowej koncepcji rozwoju komunikacji rowerowej przyniesie wymierne korzyści dla mieszkańców Kielc, przyczyniając się do poprawy jakości życia i zrównoważonego rozwoju miasta. Dzięki znaczącemu wsparciu z funduszy unijnych, szereg projektów infrastrukturalnych oraz promocyjnych zostanie zrealizowanych, umożliwiając stworzenie spójnego, bezpiecznego i efektywnego systemu transportu rowerowego w Kielcach.

Kluczowe inwestycje, takie jak budowa nowych ścieżek rowerowych, utworzenie miejskiego systemu wypożyczalni rowerów oraz działania edukacyjne, pozwolą na zachęcenie mieszkańców do większego korzystania z rowerów w codziennych podróżach. W efekcie wpłynie to na poprawę stanu środowiska naturalnego, zmniejszenie natężenia ruchu samochodowego oraz poprawę zdrowia społeczeństwa.